ప్రజాస్వామ్యంలో తిరుగులేని ఆధిక్యం ఎప్పటికీ శాశ్వతం కాదనేందుకు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజకీయ చరిత్రే ఒక పెద్ద ఉదాహరణ. సరిగ్గా ఐదేళ్ల క్రితం 2019 సార్వత్రిక ఎన్నికల్లో 151 అసెంబ్లీ స్థానాలతో రాష్ట్రాన్ని ఏకఛత్రాధిపత్యంగా ఏలిన వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీ (YSRCP), 2024 సార్వత్రిక ఎన్నికలు ముగిసేసరికి కేవలం 11 సీట్లకు పరిమితం కావడం భారత ఎన్నికల చరిత్రలోనే అత్యంత అరుదైన పరిణామం. ప్రధాన ప్రతిపక్ష హోదా కూడా దక్కని స్థితికి దిగజారిన ఆ పార్టీకి, ఆ షాక్ నుంచి తేరుకునే లోపే స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలు మరో పిడుగులాంటి తీర్పును ఇచ్చాయి. పట్టణాల్లోని మున్సిపాలిటీలు మొదలుకుని పల్లెల్లోని పరిషత్ పోరు వరకు ఓటర్లు ముక్తకంఠంతో కూటమి వైపే నిలబడ్డారు. చివరకు వైఎస్ కుటుంబానికి కంచుకోటగా భావించే పులివెందుల మున్సిపాలిటీని సైతం కోల్పోవడం రాష్ట్రవ్యాప్తంగా పెను సంచలనంగా మారింది. ప్రస్తుతం ఎదురవుతున్న పరిస్థితులను బట్టి చూస్తే ఆ పార్టీ ఎదుర్కొంటున్న సంక్షోభం ఏ స్థాయిలో ఉందో స్పష్టమవుతోంది. ఎన్నికలకు ముందు తాడేపల్లి క్యాంప్ కార్యాలయం కేంద్రంగా ఎన్ని సమీక్షలు నిర్వహించినా, నియోజకవర్గాల ఇన్‌చార్జులను ఎన్నిసార్లు మార్చినా గ్రౌండ్‌లో ఎలాంటి మార్పు రాలేదు. అసెంబ్లీ ఎన్నికల నాటి ప్రజా వ్యతిరేకత కేవలం ప్రభుత్వ మార్పుతో ముగిసిపోలేదని, స్థానిక సంస్థల తీర్పుతో స్పష్టమైంది. 2029లో తిరిగి అధికారాన్ని చేజిక్కించుకోవాలని చూస్తున్న పార్టీ అధినేత వైఎస్ జగన్మోహన్ రెడ్డి (y S Jagan Mohan Reddy) ముందు ఇప్పుడు అతిపెద్ద పరీక్ష నిలిచింది. పార్టీలోని అంతర్గత లోపాలను ఇప్పటికైనా గుర్తించి సరిదిద్దుకోకపోతే భవిష్యత్తు మరింత అగమ్యగోచరంగా మారుతుందనే హెచ్చరికలు రాజకీయ వర్గాల నుంచి గట్టిగా వినిపిస్తున్నాయి.

పార్టీ (YSRCP) పతనం ఎక్కడ మొదలైంది!

వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీ ఈ స్థాయి పరాభవానికి గురికావడానికి ఏదో ఒక్క కారణం మాత్రమే సరిపోదు. అధికారం చేతిలో ఉన్నప్పుడు తీసుకున్న ఏకపక్ష నిర్ణయాలు, క్షేత్రస్థాయి నాయకత్వాన్ని విస్మరించడం పార్టీ పునాదులను తీవ్రంగా దెబ్బతీశాయి.

నాయకులు, కార్యకర్తలకు దూరం కావడం: 2014 నుంచి 2019 వరకు పార్టీ కోసం రోడ్లపై పోరాడిన ద్వితీయ శ్రేణి నేతలు, కార్యకర్తలకు అధికారం వచ్చిన తర్వాత తాడేపల్లి క్యాంప్ కార్యాలయం గుమ్మం కూడా కనిపించకుండా పోయిందనే ఆరోపణలు మొదటినుంచీ ఉన్నాయి. ప్రజాప్రతినిధులు సైతం తమ నియోజకవర్గ సమస్యలను అధినేత దృష్టికి తీసుకెళ్లలేని పరిస్థితి ఏర్పడింది.
సంక్షేమం వర్సెస్ అభివృద్ధి సమతుల్యత లోపించడం: కేవలం బటన్ నొక్కి ఖాతాల్లో డబ్బులు జమ చేయడమే పాలన అన్నట్లుగా వ్యవహరించడం, క్షేత్రస్థాయిలో రోడ్లు, డ్రైనేజీలు, సాగునీటి ప్రాజెక్టులు, ఉపాధి అవకాశాలను గాలికొదిలేయడం మధ్యతరగతి, యువతలో తీవ్ర వ్యతిరేకతను పెంచింది.
స్థానిక సంస్థల నిర్వీర్యం: గత ఐదేళ్ల పాలనలో సర్పంచులు, ఎంపీటీసీలు, జడ్పీటీసీలకు నిధులు కేటాయించకపోవడం వల్ల గ్రామాల్లో నాయకత్వం ఉత్సవ విగ్రహాలుగా మారింది. అదే నాయకులు ఈ ఎన్నికల్లో పార్టీ కోసం పనిచేయడానికి వెనుకాడారు.

పార్టీ(YSRCP)లో పెరిగిన వలసలు

2019 ఎన్నికలకు ముందు వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ బలపడటానికి అండగా నిలిచిన కీలక నేతలంతా ఒక్కొక్కరుగా పార్టీకి గుడ్‌బై చెప్పడం పరిశీలిస్తే సమస్య ఎంత లోతుగా ఉందో అర్థం చేసుకోవచ్చు. తిరుగుబాటు బావుటా ఎగరేసిన ఎంపీ రఘురామకృష్ణంరాజు మొదలుకుని, నెల్లూరు రూరల్ ఎమ్మెల్యే కోటంరెడ్డి శ్రీధర్ రెడ్డి, బాలినేని శ్రీనివాసరెడ్డి, సామినేని ఉదయభాను వంటి ఎందరో సీనియర్లు బహిరంగంగానే పార్టీని వీడారు. ఇటీవలి పరిణామాలలో పార్టీలో నంబర్ 2 స్థానంలో ఉంటూ ఢిల్లీ స్థాయిలో చక్రం తిప్పిన వి. విజయసాయి రెడ్డి రాజకీయాలకు దూరంగా ఉండటం, పలువురు ముఖ్య నాయకులు కూటమి వైపు చూడటం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. పార్టీని వీడుతున్న మెజారిటీ నేతలు చెబుతున్న ప్రధాన మాట ఒకటే—’అధినేతకు వాస్తవాలు చేరడం లేదు, పార్టీలో అంతర్గత ప్రజాస్వామ్యం పూర్తిగా కనుమరుగైంది’. నిర్ణయాలన్నీ ఒకరిద్దరి చేతుల్లోనే కేంద్రీకృతమై ఉండటంతో సీనియర్లలో తీవ్రమైన అభద్రతా భావం ఏర్పడింది. సజ్జల పాత్రపై పార్టీ వర్గాల్లోనే చర్చ

వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీలో అత్యంత వివాదాస్పదంగా మారిన అంశం కోటరీ వ్యవస్థ. 2019కి ముందు పార్టీలో ఎందరో సీనియర్ నాయకులు, రాజకీయ వ్యూహకర్తలు ఉండేవారు. కానీ ప్రభుత్వం ఏర్పడిన తర్వాత పార్టీ మొత్తం సజ్జల రామకృష్ణారెడ్డి చేతుల్లోనే కేంద్రీకృతమైందనే విమర్శలు స్వయంగా ఆ పార్టీ నేతలే బాహాటంగా వ్యక్తం చేశారు. ప్రభుత్వ సలహాదారుగా ఉంటూనే పార్టీ వ్యవహారాలు, టికెట్ల పంపకాలు, మీడియా సమన్వయం.. ఇలా అన్ని రంగాల్లోనూ ఆయన మాటే చెల్లుబాటు అయ్యే స్థాయికి అధికారాలు చేరాయి. వాస్తవాలను దాచిపెట్టి, అంతా బాగుందనే నివేదికలను అధినేతకు అందించడంలో ఈ కోటరీ విఫలమైందనేది క్యాడర్ అభిప్రాయం. పార్టీని నమ్ముకున్న పాత తరం నేతలను పక్కనపెట్టి, ప్రజాబలం లేని సలహాదారుల మాటలు మాత్రమే వినడం వల్లే పార్టీ కేడర్‌తో సంబంధాలు తెగిపోయాయని రాజకీయ విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.

2029 కంబ్యాక్ కోసం YSRCP ఇచ్చే రాజకీయ సంకేతాలు

రాబోయే 2029 సార్వత్రిక ఎన్నికలకు ఇంకా సుమారు మూడేళ్ల సమయం ఉంది. ఒక రాజకీయ పార్టీ తిరిగి పుంజుకోవడానికి ఈ సమయం సరిపోతుందనే చెప్పాలి. అయితే అందుకు జగన్మోహన్ రెడ్డి తన పనితీరును, రాజకీయ వ్యూహాలను సమూలంగా మార్చుకోవాల్సి ఉంటుంది:

రాబోయే ఏడాది లోపు పార్టీ సంస్థాగత నిర్మాణాన్ని పూర్తిగా పునర్వ్యవస్థీకరించాలి. కేవలం తాడేపల్లికే పరిమితం కాకుండా ప్రజల్లోకి, జిల్లాల్లోకి నిరంతరం పర్యటనలు చేపట్టాలి.
ఒకరిద్దరు వ్యక్తులపై ఆధారపడటం మాని, జిల్లా స్థాయి నాయకులకు స్వేచ్ఛ, నిర్ణయాధికారాలు కల్పించాలి.
ప్రభుత్వంపై చేసే విమర్శలు కేవలం ఆరోపణల రూపంలో కాకుండా, ప్రజా సమస్యల పరిష్కారం దిశగా పోరాట రూపంలో ఉండాలి.

అధికారం పోయినంత మాత్రాన ఒక ప్రాంతీయ పార్టీ కనుమరుగైపోదు. కానీ ఎదురైన వరుస ఓటములకు ఇతరులను బాధ్యులను చేయకుండా, సొంత నిర్ణయాల్లోని లోపాలను అంగీకరించి ఆత్మపరిశీలన చేసుకోకపోతే మాత్రం నష్టం పూడ్చలేనిదిగా మారుతుంది. ప్రజా నాడిని గుర్తించి, కేడర్‌కు భరోసా ఇచ్చి ముందుకెళ్తేనే వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీకి భవిష్యత్తు ఉంటుంది.. లేనిపక్షంలో పార్టీ మనుగడ మరింత క్లిష్టతరంగా మారడం ఖాయం.